الشيخ محمد جواد الخراساني
25
تلخيص النحو (فارسى)
مضارع در تثنيه و دو جمع مذكر و مفرد مخاطبه مؤنث و امّا در دو حالت نصب و جزم پس ساقط مىشود چنانچه دانستى در صرف پس اين نون در حالت رفع عوض و بدل آن رفع است . پس آگاه باشد كه بين اسم و فعل مضارع در تثنيه و جمع از حيث اعراب فرق است تثنيه و جمعِ هر دو را الف و نون و واو و نون باشد و ديگر از اعراب نيابت و او و يا و الف است كه نيابت مىكند از حركات ثلاثه در شش اسم و آن « ابَ » « اخَ » « حَمَ » « فُوذ » و « هَنْ » است واو در رفع ، الف در نصب يا در جر چون : « ابوكَ » ، « اخوكَ » ، « حموكَ » ، « فوكَ » « هنوكَ » « ذوعَلم » « اباك » ، « اخاكَ » ، « حماكَ » ، « هناكَ » ، « فاك » ، « ذاعلم » ، « ابيكَ » ، « اخيكَ » ، « حميكَ » ، « فيكَ » ، « هنيكَ » « ذيعلم » و ديگر از اعراب نيابت كسره است كه بدل از فتحه مىشود و اين در جمع بهالف و تاء است چون مسلمات كه در حالت نصب و جر هر دو بكسره است . پس كسره در حالت نصب از فتحه نيابت مىكند و ديگر از نيابت فتحه است كه نيابت مىكند از كسره و آن در غير منصرف است چنانچه دانستى . فصلٌ : اعراب محلى در دو موضع است اعراب محلى در دو موضع است يكى جمله و كلام خواه آنكه اسم شده باشد چون « سُرَّ مَنْ رَأى » كه اسم است براى سامِرَّه پس اگر گويى « ذهَبت الى سُرّ مَنْ رَأى » پس در محل جرّ خواهد بود به الى و يا اسم نباشد چنانچه گويى « رأيتك تضرب زيداً » كه جمله تضرب زيداً در فعل نصب است از براى رأيت ، دوم در اسماء مبنيّه پس در اينجا بايد شرح مبنيّات را بهطور اجمال بدهيم .